1554, Tahtakale
İstanbul'un ilk kahvehaneleri ve bir şehrin sohbet etmeyi yeniden öğrenmesi.
Osmanlı tarihçisi Peçevi'nin anlattığına göre İstanbul'un ilk kahvehanesi 1554 yılında Tahtakale'de açıldı. Biri Halep'ten, diğeri Şam'dan gelen iki adam, Hakem ve Şems, kahveyi ilk kez bir dükkânda, oturup sohbet ederek içilen bir şey hâline getirdi.
Kısa sürede kahvehaneler şehrin her semtine yayıldı. Buralar yalnızca kahve içilen yerler değildi; okunan şiirlerin, oynanan tavlanın, tartışılan haberlerin ve kurulan dostlukların mekânıydı.
Okumuşların mektebi
Dönemin kaynakları kahvehaneleri bazen övgüyle, bazen endişeyle anlatır. Kimileri onlara bilginlerin ve şairlerin buluştuğu yerler olarak mektep-i irfan dedi; kimileri ise insanların fazla konuştuğundan şikâyet etti. Kahvehaneler zaman zaman kapatıldı, her seferinde yeniden açıldı.
Kahvehane, şehrin sohbet etmeyi öğrendiği yerdi.
Meddah, karagöz, gazete
Yüzyıllar içinde kahvehane şehrin kültür hayatının merkezi oldu. Meddahlar hikâye anlattı, karagöz perdesi kuruldu, ilk gazeteler burada yüksek sesle okundu. Kahvehane, kimsenin kimseye davetiye göndermediği ama herkesin bir araya geldiği yerdi.
Bugün İstanbul'da kahve içmenin yüzlerce yolu var. Ama hangisini seçersek seçelim, Tahtakale'de başlayan şeyi sürdürüyoruz: bir fincan kahveyi bahane edip birbirimizle konuşmak.
